Ilova
Atamalar lug'ati
Darslikda uchraydigan 32 ta asosiy atama va 15-bobning 5 ta atamasi. Har biri yonida tegishli bob havolasi.
- ALU
- Arifmetik-mantiqiy qurilma — protsessorda hisob bajaradigan blok6.1
- Bit / Bayt
- Eng kichik ma'lumot birligi (0 yoki 1) / 8 bit2.2
- BIOS / UEFI
- Kompyuter yoqilganda birinchi ishlaydigan, OS'ni yuklovchi dastur9.2
- Bootloader
- OS yadrosini diskdan RAM'ga yuklovchi dastur11.1
- CPU
- Markaziy protsessor — buyruqlarni bajaruvchi asosiy chip6-bob
- CU
- Boshqaruv qurilmasi — buyruqlarni dekodlab, signallar yuboradi6.1
- DMA
- Protsessorsiz qurilma va xotira o'rtasida ma'lumot ko'chirish10.4
- DNS
- Domen nomlarini IP manzillarga o'giruvchi tizim13.2
- DRAM / SRAM
- Kondensatorli arzon xotira / flip-flopli tez kesh xotira8.1
- Drayver
- OS'ga aniq qurilma bilan ishlashni o'rgatuvchi dastur10.4
- Flip-flop
- 1 bitni saqlaydigan sxema4.3
- GPU
- Minglab yadroli grafik va parallel hisob protsessori10.3
- Heap / Stack
- Dinamik obyektlar / funksiya chaqiriqlari uchun xotira sohalari12.3
- Interrupt (IRQ)
- Qurilmaning protsessorga "e'tibor ber" signali7.4
- ISA
- Protsessor tushunadigan buyruqlar to'plami (x86, ARM)6.4
- JIT
- Dastur ishlayotgan vaqtda kodni mashina kodiga kompilyatsiya qilish12.2
- Kernel
- OS yadrosi — imtiyozli rejimda ishlovchi markaziy qism11.2
- Kesh
- Protsessor yonidagi tez nusxa xotira (L1, L2, L3)6.1
- MMU
- Virtual manzillarni fizik manzillarga o'giruvchi blok11.4
- MOSFET
- Zamonaviy chiplarda ishlatiladigan tranzistor turi3.3
- PC
- Program Counter — keyingi buyruq manzili registri6.1
- PCIe
- Videokarta va SSD ulanadigan tezkor shina9.1
- Pipeline
- Konveyer — bir vaqtda bir necha buyruqni turli bosqichda bajarish7.2
- Process / Thread
- Ishlayotgan dastur / uning ichidagi bajarilish oqimi11.3
- RAM
- Operativ xotira — tok o'chsa tozalanadi8.1
- Registr
- Protsessor ichidagi eng tez xotira yacheykasi6.1
- SSD / HDD
- Flesh asosidagi tez disk / magnitli mexanik disk8.3
- Syscall
- Ilovaning OS yadrosidan xizmat so'rashi11.2
- TCP / UDP
- Kafolatli / tez, lekin kafolatsiz transport protokollari13.1
- Tranzistor
- Elektr signali bilan boshqariladigan kalit3-bob
- Virtual xotira
- Har bir jarayonga alohida manzil maydoni berish texnologiyasi11.4
- VPS
- Virtual shaxsiy server — data-markazdagi kompyuterning sizga ajratilgan, doimiy IP li bo'lagi15.1
- SSH
- Serverga shifrlangan tunnel orqali terminaldan kirish protokoli, ochiq/yopiq kalit bilan15.2
- systemd / PM2
- Jarayonni doimiy ishlatib, qulasa qayta ishga tushiruvchi nazoratchi15.3
- Docker
- Dastur va uning muhitini image qatlamlariga joylab, konteyner sifatida ishga tushirish vositasi15.4
- Reverse proxy
- 443-portda HTTPS so'rovlarni qabul qilib, ichkaridagi dasturga uzatuvchi server (masalan, Nginx)15.5